De Stad Brussel keurt het masterplan “Petit Chemin Vert” in Neder-Over-Heembeek goed
Het College van de Stad Brussel heeft het masterplan “Petit Chemin Vert” in Neder-Over-Heembeek goedgekeurd. Dit strategische document legt een langetermijnvisie vast voor een van de laatste grote open ruimtes van het Gewest. Het verzoent landschapsbehoud, klimaatbestendigheid, landbouw, zachte mobiliteit en levenskwaliteit, in een aanpak die sterk verankerd is in het gebied en samen met lokale actoren werd opgebouwd.
Anaïs Maes, schepen van Stedenbouw:
“Het masterplan voor Petit Chemin Vert vertrekt van het gebied zoals het is: van de bodem, het landschap en de bestaande gebruiken. Met de goedkeuring krijgt de Stad een duidelijke visie om de evolutie van deze grote open ruimte in Neder-Over-Heembeek te begeleiden. Het biedt een antwoord op de hedendaagse stedelijke uitdagingen, met behoud van de ziel van het landschap: een groene long voor de Stad Brussel.”
Wat is een masterplan?
Een masterplan is een strategisch plan dat een globale visie vastlegt voor de toekomstige ontwikkeling van een gebied. Het bepaalt een kader dat richting geeft aan toekomstige projecten, met aandacht voor landschap, milieu, mobiliteit, gebruik en sociale dynamieken.
Een groene long voor de Stad Brussel
Het masterplan bestrijkt een perimeter van ongeveer 100 hectare rond Petit Chemin Vert en de Trassersweg in Neder-Over-Heembeek. Dit gebied onderscheidt zich door de rijkdom en diversiteit van zijn landschappen: vruchtbare landbouwgronden, natte valleien, bosrijke zones, sportterreinen en -infrastructuur, activiteitszones en open uitzichten op de Zennevallei.
Hoewel het gebied op het grondgebied van de Stad Brussel ligt, behoudt het een open en landschappelijk karakter dat zeldzaam is op gewestelijke schaal. Je waant je er op het platteland. Het vormt een van de laatste grote niet-verstedelijkte gehelen met vruchtbare bodems, die belangrijke ecologische, landschappelijke en productieve functies dragen.
Wat zijn de ambities van het masterplan?
LeHet masterplan voor Petit Chemin Vert steunt op verschillende sterke ambities:
- Het blauw-groene landschap behouden en versterken door bodems, biodiversiteit en duurzaam waterbeheer te valoriseren, met het oog op veerkracht tegenover klimaatverandering.
- De productieve functie van het gebied erkennen en ondersteunen, niet via grootschalige exploitatie, maar op schaal van de zone en in symbiose met de natuurlijke omgeving.
- Een kwalitatieve woon- en leefomgeving ontwikkelen, door het behoud en de versterking van sportinfrastructuur als structurerende elementen van de site, en door sport, recreatie, wonen en landschappelijke ruimtes harmonieus te combineren.
- De verbindingen verbeteren door voetgangers- en fietsroutes met omliggende wijken en aangrenzende gebieden (bijvoorbeeld richting Koningslo en Vilvoorde) te versterken, met sterke betrokkenheid van lokale partners en bewoners.
Om de effectieve uitvoering van het masterplan te verzekeren, heeft het College beslist om de opmaak van een BBP (Bijzonder Bestemmingsplan) op te starten, met als doel de bestemmingen aan te passen ten voordele van onbebouwde ruimtes en natuur.
Alles begint bij de bodem…
Al deze ambities maken deel uit van een aanpak die vertrekt van de bodem en het landschap als basis van het stedelijk project. De site van Petit Chemin Vert rust op rijke gronden, afkomstig van de oude Brabantse kouters (traditionele open landbouwvelden), waarvan de vorming zich over zeer lange tijdsperiodes heeft voltrokken. Dat maakt ze tot een niet-hernieuwbare hulpbron.
Het masterplan stelt dan ook voor om met de bodem te werken in plaats van hem te bedekken: door waterinfiltratie te bevorderen, productieve bodems te behouden en gebouwen strategisch in te planten, om zo een duurzame en klimaatbestendige ontwikkeling te garanderen. Deze aanpak werd ondersteund door het gebruik van de be.sustainable compass, een evaluatie-instrument dat helpt bij het sturen van keuzes, onder meer op het vlak van water, natuur en mobiliteit.
Een partnerschappelijk en participatief proces
De opmaak van het masterplan verliep via een gestructureerd proces in verschillende fases, van territoriale analyse tot de finalisering van de strategische visie. Dit werk werd uitgevoerd door de Stad Brussel in samenwerking met het ontwerpteam PLUSOFFICE – FALLOW – ARCADIS.
Tijdens het hele proces werd bijzondere aandacht besteed aan de betrokkenheid van lokale en institutionele actoren. Partners zoals Ferme Nos Pilifs, Sortilège, vzw Promenade Verte van NOH, Terre-en-vue en de Wijkraad NOH werden nauw betrokken, samen met institutionele actoren zoals Leefmilieu Brussel en perspective.brussels.
Deze samenwerkingsdynamiek kreeg vorm via verschillende participatieve trajecten. “Field Offices” (reflectiemomenten met diverse actoren, midden op de site) maakten een letterlijk terreinverankerd werk mogelijk, in directe interactie met de wijk. Er werden drie ontmoetingsmomenten met de buurt georganiseerd, evenals thematische ateliers. Zo bood de Petite Académie Verte een uitwisselingsruimte waar externe sprekers vernieuwende ideeën deelden. Verkennende wandelingen met bewoners versterkten bovendien de integratie van gebruiksexpertise in de denkoefening.
Anaïs Maes : “Het overleg met lokale actoren was essentieel. We hebben enorm veel geleerd uit hun grondige kennis van het terrein. Hun ervaringen en de overdracht van hun kennis hebben het project diepgaand gevoed. Deze cocreatie, ver weg van een top-downbenadering, heeft geleid tot een gedeelde visie die vandaag is vertaald in concrete fiches. Nu is het tijd om over te gaan tot actie.”
Rens Gijsen