Lumumbasquare: nieuwe stap voor het eerste dekolonisatiekunstwerk in de Brusselse openbare ruimte

Van Lumumbasquare naar een blijvende herdenkingsplek

Toen de Stad Brussel het plein in 2018 omdoopte tot Lumumbasquare, zette ze een eerste belangrijke stap naar een evenwichtigere vertegenwoordiging van de geschiedenis in de openbare ruimte. Acht jaar later volgt een nieuwe mijlpaal.

Na een projectoproep in 2022 kreeg de Belgisch-Congolese kunstenaar Nelson Louis de opdracht om een kunstwerk te maken voor deze symbolische locatie, op de grens van de Naamsepoort en de Matongewijk. De jury, met onder meer leden van het Comité voor Stedelijke Kunst en vertegenwoordigers van verenigingen die zich inzetten voor de dekolonisatie van de openbare ruimte, koos voor een ontwerp dat hedendaagse kunst, herinnering en openbare ruimte met elkaar verbindt.

Voor de Stad Brussel past dit kunstwerk binnen een bredere ambitie: van de openbare ruimte een plek maken waar geschiedenis zichtbaar is, besproken kan worden en wordt doorgegeven aan toekomstige generaties.

Anaïs Maes, schepen van Stedenbouw en Openbare Ruimte: "De dekolonisatie van de openbare ruimte wordt vaak benaderd vanuit de vraag wat moet verdwijnen of veranderen. De Stad Brussel kiest bewust voor een andere aanpak. Met het werk van Nelson Louis voegen we een nieuw verhaal toe aan onze stad. We erkennen dat deze geschiedenis een wezenlijk deel uitmaakt van Brussel en van de historische band tussen België en Congo."

Een eerbetoon aan Lumumba, Mpolo en Okito

Met Les Isolés brengt Nelson Louis hulde aan Patrice Lumumba, Maurice Mpolo en Joseph Okito, die in januari 1961 werden vermoord.

De installatie bestaat uit drie monumentale masten in de kleuren van de vlag van de Democratische Republiek Congo. Boven op elke mast staat een geheven vuist, gericht naar het ruiterstandbeeld van Leopold II op het Troonplein. Door deze twee symbolen binnen hetzelfde stadsbeeld met elkaar in dialoog te brengen, nodigt het kunstwerk uit om met een nieuwe blik naar de geschiedenis en haar plaats in de openbare ruimte te kijken.

Aan de voet van de installatie wordt de toespraak weergegeven die Patrice Lumumba uitsprak bij de onafhankelijkheid van Congo, aangevuld met historische duiding. Zo krijgt het kunstwerk niet alleen een herdenkingsfunctie, maar draagt het ook bij aan kennisoverdracht en historische context.

Les Isolés is ontworpen voor een plek waar dagelijks veel mensen langskomen. Het wil van de Lumumbasquare een levendige herdenkingsplaats maken waar bewoners, bezoekers en toekomstige generaties elkaar kunnen ontmoeten rond een geschiedenis die nog altijd deel uitmaakt van Brussel.

Nelson Louis, kunstenaar: "De tijd beseft altijd dat hij niet de enige is die vooruitgaat. Het is aan ons om hem daarin gelijk te geven."

Wie is Nelson Louis?

Nelson Louis is een Belgisch-Congolese schilder en beeldend kunstenaar die werkt in Brussel en Kinshasa. Zijn werk valt op door een expressief kleurgebruik en een rijke beeldtaal. Vanuit een persoonlijke en kritische blik onderzoekt hij de Belgisch-Congolese koloniale geschiedenis en de hedendaagse gevolgen ervan.

In zijn schilderijen en installaties combineert hij historische figuren, populaire referenties, Afrikaanse symbolen en surrealistische elementen. Zo bevraagt hij collectief geheugen, identiteit en de manier waarop geschiedenis wordt doorgegeven. Les Isolés wordt zijn eerste kunstwerk in opdracht voor de openbare ruimte.

Nawal Ben Hamou, schepen van Gelijke Kansen: "We kunnen deze beslissing van de Stad Brussel alleen maar toejuichen: een kunstwerk een plaats geven in de publieke ruimte betekent dat kunst iedereen moet kunnen bereiken, zonder drempels, en toegankelijk moet zijn voor zoveel mogelijk mensen. Dat deze creatie van de hand is van een Belgisch-Congolese kunstenaar en een plaats krijgt op het Lumumbaplein, geeft dit initiatief een bijzondere betekenis. Het is een manier om aan de Brusselaars, van welke afkomst ook, te zeggen dat hun geschiedenis een plaats heeft in het hart van de stad en dat die geschiedenis samen met hen verder wordt geschreven."